Dwie tradycje jeździeckie
Doma Vaquera kontra klasyczne ujeżdżenie: dwa style Jerez
Equestrialny balet w Jerez łączy w jednym pokazie dwie odrębne hiszpańskie tradycje jeździeckie. Oto skąd wywodzą się doma vaquera i klasyczne ujeżdżenie.
Zobacz bilety na koński balet w Jerez ↗Dwie tradycje jeździeckie, jedna arena
Przyjrzyj się uważnie podczas pokazu „Jak tańczą konie andaluzyjskie”, a zauważysz, że sposób poruszania się koni zmienia się między poszczególnymi częściami — nie dlatego, że choreografia jest niespójna, lecz dlatego, że program celowo czerpie z dwóch odrębnych hiszpańskich tradycji jeździeckich, które mają różną historię, różne pierwotne przeznaczenie i zupełnie odmienne rytmy. Klasyczna dresaż wywodzi się z europejskich dworskich i wojskowych szkół jazdy konnej; doma vaquera narodziła się w andaluzyjskich regionach hodowlanych i codziennej pracy przy zaganianiu bydła. Zobaczenie obu tradycji w jednym pokazie, wykonywanych przez te same konie, to właśnie element, który czyni program w Jerez wyjątkowym — a nie zwykłym pokazem klasycznego dresażu w stylu wystawianym gdzie indziej w Europie.
Skąd pochodzi doma vaquera
Styl jazdy doma vaquera, wywodzący się z andaluzyjskiej wsi, datowany jest na około XVII wiek. Powstał jako praktyczny sposób jazdy dla vaqueros — pasterzy bydła i walk byków — którzy musieli kontrolować duże, często niesforne zwierzęta na otwartym, nierównym terenie, bez luksusu formalnego maneżu. Nie był zaprojektowany jako dyscyplina pokazowa; wyewoluował bezpośrednio z codziennych, roboczych wymagań zarządzania inwentarzem z siodła podczas długich dni w polu, co ukształtowało szybszy, bliższy kontakt z koniem i styl jazdy jedną ręką — zupełnie inny niż starannie skomponowane podejście do tego samego konia w akademii jeździeckiej.
La garrocha i do czego służyła
U samych początków doma vaquera leży garrocha – długi drewniany drąg, historycznie mierzący około 3,5 metra, używany jedną ręką przez konnego vaquero do tropienia, kierowania, sortowania, a niekiedy także prostowania zabłąkanego bydła – bez konieczności zsiadania z konia na nierównym, otwartym terenie. Jazda jedną ręką z długim drągiem, podczas gdy koń gwałtownie zmienia kierunek, zatrzymuje się i wykonuje obroty, wymaga od zwierzęcia bardzo szczególnego rodzaju równowagi, posłuszeństwa i reaktywności – cech, które w dużej mierze przetrwały bez zmian, gdy doma vaquera przekształciła się z czysto praktycznej umiejętności pasterskiej w skodyfikowany styl jazdy, a później w samodzielną dyscyplinę sportową, ocenianą pod kątem precyzji, a nie użyteczności.
Skąd pochodzi klasyczna ujeżdżanie
Klasyczna dresażowa jazda konna wywodzi się z europejskich królewskich i wojskowych akademii jeździeckich, gdzie szkolenie koni do wykonywania precyzyjnych, kontrolowanych ruchów miało zarówno ceremonialne znaczenie na dworze, jak i — historycznie — wartość bojową dla oficerów kawalerii, którzy potrzebowali absolutnej kontroli nad wierzchowcem w warunkach stresu. W przeciwieństwie do doma vaquera, wywodzącej się z pracy z bydłem, klasyczna dresażowa jazda rozwinęła się jako formalna, skodyfikowana sztuka przekazywana przez nazwane akademie i instruktorów — rządzona ustalonymi ruchami i tradycją akademicką, a nie codziennymi, praktycznymi wymogami zaganiania zwierząt — dlatego na scenie prezentuje się jako bardziej miarowa, symetryczna i geometryczna niż szybszy, bliższy pracy styl doma vaquera.
Dwie tradycje, ramię w ramię
Ułożone obok siebie, odmienne punkty wyjścia obu tradycji stają się łatwo widoczne — jedna ukształtowana przez pracę z bydłem na otwartych pastwiskach pod siodłem prawdziwego vaquero, druga przez formalną europejską edukację akademicką pod okiem nadwornych i wojskowych instruktorów przekazywaną przez pokolenia — mimo że obie dzielą dziś te same konie rasy PRE, tych samych jeźdźców i trenerów oraz tę samą arenę w Jerez tego samego wieczoru, zamiast być utrzymywane jako całkowicie odrębne programy wystawiane w różne noce, co mogłoby mieć miejsce w instytucji mniej zainteresowanej ukazaniem pełnego bogactwa hiszpańskiej kultury jeździeckiej.
| Odkryj magię Pragi z prywatnym przewodnikiem, który zabierze Cię na spacer po Zamku Praskim, katedrze św. Wita i Złotej Uliczce. Ciesz się bezpłatnym odwołaniem i wejściem bez kolejki, aby w pełni wykorzystać czas w tym czarującym mieście. | Doma Vaquera | Klasyczna jazda konna |
|---|---|---|
| Pochodzenie | Andaluzyjskie pędzenie bydła, mniej więcej XVII wiek | Europejskie królewskie i wojskowe szkoły jazdy konnej |
| Cel podróży | Kontrola zwierząt gospodarskich na trudnym terenie | Ceremonialna i wojskowa jazda konna |
| Styl jazdy | Szybciej, jedną ręką, pod wpływem garrochy. | Formalne, dwuręczne, precyzyjnie skodyfikowane ruchy |
| Widziane podczas pokazu w Jerez | Trzecia część programu | Druga część programu |
Dlaczego spektakl zestawia obie tradycje obok siebie
Połączenie doma vaquera z ujeżdżeniem klasycznym w jednym programie to nie tylko różnorodność dla samej różnorodności — odzwierciedla dwie tradycje jeździeckie, które przez wieki faktycznie ukształtowały rasę PRE w Hiszpanii: jedną wywodzącą się z wiejskiej pracy, drugą z formalnej akademii jeździeckiej. Znajomość tej różnicy z góry sprawia, że środkowa część pokazu jest znacznie łatwiejsza do odczytania: szybsze, zwarte figury należą do roboczego dziedzictwa doma vaquera, podczas gdy bardziej miarowe, formalne elementy pochodzą z tradycji akademii klasycznej, której nauczania, pielęgnowania i przekazywania kolejnym pokoleniom jeźdźców szkoła została założona w 1973 roku.
Nie wiesz, który termin przedstawienia wybrać albo gdzie usiąść?
Zostaw swój e-mail i przybliżony termin podróży — wyślemy Ci krótkie podsumowanie tego, jak wygląda spektakl, z jakim wyprzedzeniem się wyprzedaje i jakie miejsca są najlepsze.